چرا عسل شکرک میزند؟
چرا عسل شکرک میزند؟ علت اصلی این اتفاق به ترکیب طبیعی قندها و آب موجود در عسل برمیگردد. عسل مقدار زیادی گلوکز و فروکتوز دارد. در شرایط مناسب، بخشی از گلوکز از حالت محلول خارج میشود و بلورهای ریز تشکیل میدهد. به این فرایند رسبستن یا کریستالیزاسیون عسل میگویند.
بسیاری از افراد با مشاهده دانههای ریز یا بافت سفت عسل تصور میکنند که محصول خراب یا تقلبی است. این برداشت همیشه درست نیست. بسیاری از عسلها بهطور طبیعی پس از مدتی رس میبندند. نوع عسل، نسبت قندها، رطوبت و دمای نگهداری میتوانند سرعت این اتفاق را تغییر دهند.
شکرک زدن همچنین میتواند ظاهر عسل را تغییر دهد. عسل رسبسته معمولاً کدرتر و روشنتر از حالت مایع به نظر میرسد. بنابراین تغییر بافت و رنگ در کنار یکدیگر عجیب نیست و همیشه افت کیفیت را نشان نمیدهد.
برای آشنایی بیشتر با تغییرات ظاهری عسل، مقاله چرا رنگ عسل با گذشت زمان تغییر میکند؟ را نیز بخوانید.
چرا عسل شکرک میزند؟
عسل یک محلول غلیظ از قندهاست و گلوکز یکی از قندهای اصلی آن به شمار میرود. گلوکز نسبت به فروکتوز حلالیت کمتری در آب دارد. به همین دلیل بخشی از آن میتواند بهمرور از محلول خارج شود و بلور تشکیل دهد. با افزایش این بلورها، بافت عسل از حالت شفاف و روان به حالت کدر، دانهدار یا نیمهجامد تغییر میکند.
سرعت شکرک زدن در همه عسلها یکسان نیست. یک عسل ممکن است نسبتاً زود رس ببندد و محصول دیگری مدت بیشتری مایع بماند. این تفاوت به ترکیب قندها، میزان آب، منشأ گیاهی و شرایط نگهداری ارتباط دارد. بنابراین نمیتوان یک زمان ثابت برای شکرک زدن تمام عسلها تعیین کرد.
چه عواملی باعث شکرک زدن عسل میشوند؟
نسبت گلوکز به فروکتوز یکی از عوامل مهم در سرعت کریستالیزاسیون است. عسلهایی که شرایط مناسبتری برای تشکیل بلورهای گلوکز دارند، معمولاً سریعتر رس میبندند. منشأ گیاهی عسل نیز روی نسبت قندها اثر دارد. به همین دلیل نوع گیاه میتواند در سرعت شکرک زدن نقش داشته باشد.
میزان رطوبت نیز اهمیت دارد. آب موجود در عسل روی رفتار قندها و روند تشکیل بلورها اثر میگذارد. ذرات طبیعی بسیار ریز مانند گرده گل نیز میتوانند نقاط اولیهای برای شکلگیری بلورها ایجاد کنند. در نتیجه ساختار طبیعی هر عسل روی نحوه رسبستن آن اثر دارد.
دمای نگهداری عامل مهم دیگری است. بعضی محدودههای دمایی شرایط مناسبتری برای رشد بلورهای گلوکز فراهم میکنند. به همین دلیل تغییر محل نگهداری میتواند سرعت رسبستن را کم یا زیاد کند. البته گرم نگه داشتن عسل فقط برای جلوگیری از شکرک، روش مناسبی برای نگهداری طولانیمدت نیست.
آیا شکرک زدن عسل نشانه طبیعی بودن آن است؟
شکرک زدن میتواند در عسل طبیعی اتفاق بیفتد، اما نباید از آن بهعنوان یک آزمایش قطعی برای تشخیص اصالت استفاده کرد. بعضی عسلهای طبیعی سریعتر رس میبندند و برخی مدت زیادی روان باقی میمانند. نوع گیاه، نسبت قندها، رطوبت و دما در این تفاوت نقش دارند. بنابراین جمله «هر عسل طبیعی حتماً باید سریع شکرک بزند» دقیق نیست.
از طرف دیگر، شکرک زدن بهتنهایی تقلبی بودن عسل را هم ثابت نمیکند. روشهای خانگی مانند بررسی شکرک، کشآمدن، رنگ یا حل کردن عسل در آب نمیتوانند اصالت محصول را با اطمینان مشخص کنند. برای ارزیابی دقیقتر باید اطلاعات تولید، منشأ محصول و شاخصهای آزمایشگاهی را در نظر گرفت.
عسل چهل گیاه کوهستان کندوک نمونهای از عسل چندگل است که زنبورها آن را از پوشش گیاهی متنوع مناطق کوهستانی تولید میکنند. تغییرات طبیعی در بافت یا رسبستن چنین عسلی را نباید بهتنهایی نشانه کاهش کیفیت دانست. اگر عسل چندگیاه را برای مصرف روزانه ترجیح میدهید، میتوانید این محصول را بر اساس طعم و مشخصات آن بررسی کنید.
[blog_product_card id=”11″ button=”مشاهده و خرید”]
تفاوت شکرک عسل طبیعی و عسل نامرغوب چیست؟
ظاهر شکرک بهتنهایی ابزار قابلاعتمادی برای تشخیص عسل طبیعی از عسل نامرغوب نیست. اندازه و شکل بلورها میتواند با نوع عسل، شرایط نگهداری و سرعت کریستالیزاسیون تغییر کند. به همین دلیل بهتر است به جای تکیه بر یک نشانه ظاهری، مجموعهای از عوامل را بررسی کنید.
اندازه بلورها معیار قطعی نیست
گاهی گفته میشود عسل طبیعی فقط بلورهای بسیار ریز تشکیل میدهد و بلورهای درشت نشانه وجود شکر افزوده هستند. چنین قاعده سادهای برای همه عسلها وجود ندارد. سرعت تشکیل بلورها و شرایط نگهداری میتوانند اندازه کریستالها را تغییر دهند. پس فقط با لمس بافت عسل نمیتوان درباره اصالت آن حکم داد.
رنگ عسل بعد از رسبستن تغییر میکند
کریستالهای گلوکز نحوه بازتاب نور را تغییر میدهند. به همین علت عسل بعد از رسبستن معمولاً روشنتر و ماتتر دیده میشود. این تغییر ظاهری طبیعی است و بهتنهایی افت کیفیت محصول را نشان نمیدهد.
زمان شکرک زدن در عسلها متفاوت است
همه عسلهای طبیعی در یک بازه زمانی مشخص شکرک نمیزنند. ترکیب قندها و منشأ گیاهی هر عسل متفاوت است. شرایط نگهداری نیز روی سرعت این فرایند اثر دارد. بنابراین رسبستن بعد از چند هفته یا چند ماه بهتنهایی چیزی درباره اصالت محصول ثابت نمیکند.
طعم و ظاهر برای تشخیص اصالت کافی نیست
آزمایشهای خانگی نمیتوانند جای ارزیابی دقیق کیفیت عسل را بگیرند. رنگ، غلظت، شکرک و میزان کشآمدن همگی تحت تأثیر عوامل مختلف قرار دارند. بهتر است هنگام خرید به منبع محصول، مشخصات تولید و اعتبار فروشنده توجه کنید.
اگر عسل را در وعده صبح مصرف میکنید، مقاله خوردن عسل ناشتا چه فوایدی دارد؟ نکات بیشتری درباره شیوه مصرف عسل در اختیارتان قرار میدهد.
چگونه شکرک عسل را بدون آسیب به کیفیت آن برطرف کنیم؟
اگر بافت رسبسته را دوست ندارید، میتوانید عسل را با گرمای ملایم دوباره روانتر کنید. حرارت شدید انتخاب مناسبی نیست. ظرف عسل را در تماس مستقیم با شعله قرار ندهید و از جوشاندن آن خودداری کنید. گرمای کنترلشده و غیرمستقیم برای نرم کردن بلورها انتخاب بهتری است.
البته لازم نیست هر عسلی را بعد از رسبستن دوباره مایع کنید. عسل کریستالیزه همچنان قابل مصرف است، مگر اینکه نشانههای دیگری از فساد یا تخمیر مشاهده کنید. اگر بافت رسبسته را میپسندید، میتوانید آن را در همان حالت روی نان یا همراه سایر مواد غذایی مصرف کنید.
برای روانتر کردن عسل این موارد را رعایت کنید:
- از حرارت مستقیم استفاده نکنید.
- عسل را نجوشانید.
- از گرم کردن شدید و مکرر خودداری کنید.
- از ظرف مناسب برای گرم کردن غیرمستقیم استفاده کنید.
- فقط مقدار موردنیاز را روان کنید.
- اجازه ندهید آب وارد ظرف عسل شود.
معجون VIP ویژه آقایان کندوک نیز عسل را در کنار چند ماده دیگر قرار میدهد. این محصول 1000 گرم عسل کنار بوشهر، 240 گرم جینسینگ سرخ و سفید، 60 گرم ژل رویال، 100 گرم گرده گل هفترنگ بهاره و 400 گرم میکس پنج گیاه دارد. وجود این ترکیبات باعث میشود بافت آن را با یک عسل خالص مقایسه نکنیم. آقایان میتوانند این محصول را بهعنوان یک فرآورده غذایی چندجزئی و متناسب با شرایط فردی بررسی کنند.
[blog_product_card id=”2389″ button=”مشاهده و خرید”]
چطور از شکرک زدن سریع عسل هنگام نگهداری جلوگیری کنیم؟
کریستالیزاسیون یک ویژگی طبیعی در بسیاری از عسلهاست و همیشه نمیتوان یا نباید جلوی آن را گرفت. با این حال، شرایط نگهداری روی سرعت رسبستن اثر دارد. اگر میخواهید بافت عسل مدت بیشتری پایدار بماند، آن را در محیط مناسب قرار دهید و از تغییرات شدید دما جلوگیری کنید.
اگر ورزش میکنید و درباره انتخاب خوراکیها و مکملهای مرتبط با انرژی سؤال دارید، مقاله بهترین مکمل برای افزایش انرژی در ورزش را نیز مطالعه کنید.
عسل را در محیطی با دمای نسبتاً ثابت قرار دهید
تغییرات مکرر دما میتوانند روی بافت عسل اثر بگذارند. بهتر است برای نگهداری روزمره یک محل ثابت، خشک و دور از منابع گرمایی انتخاب کنید. کنار اجاق، بخاری و پنجره آفتابگیر محل مناسبی نیست.
در ظرف را محکم ببندید
عسل خاصیت جذب رطوبت دارد. باز ماندن طولانی در ظرف میتواند شرایط محصول را تغییر دهد. بعد از هر بار مصرف، در ظرف را کامل ببندید تا تماس آن با رطوبت محیط کاهش پیدا کند.
از قاشق خشک و تمیز استفاده کنید
قاشق خیس میتواند مقداری آب وارد عسل کند. بهتر است هر بار از قاشق کاملاً خشک و تمیز استفاده کنید. رعایت این نکته ساده برای نگهداری صحیح عسل اهمیت دارد.
عسل را فقط برای جلوگیری از شکرک گرم نکنید
گرم کردن مکرر عسل راه مناسبی برای نگهداری آن نیست. اگر عسل رس بست، ابتدا به یاد داشته باشید که کریستالیزاسیون بهتنهایی نشانه خرابی نیست. تنها زمانی که بافت مایع را ترجیح میدهید، از گرمای ملایم و غیرمستقیم کمک بگیرید.
محصولات ترکیبی را طبق شرایط مخصوص خودشان نگهداری کنید
شرایط نگهداری یک فرآورده ترکیبی لزوماً با عسل خالص یکسان نیست. برای نمونه، معجون VIP ویژه بانوان کندوک علاوه بر عسل آویشن طبیعی، ژل رویال، گرده گل هفترنگ، جینسینگ سفید، فرنجمشک، سورنجان، زیره سبز، زنیان و میکس گیاهی دارد. بنابراین بهتر است برای چنین محصولی دستور نگهداری خود محصول را ملاک قرار دهید و تغییر بافت آن را فقط بر اساس رفتار عسل خالص ارزیابی نکنید.
[blog_product_card id=”3612″ button=”مشاهده و خرید”]
